منابع تصویری عهد قاجار اطلاعات غنی‌ای دربارهٔ برش لباس‌ها، شیوهٔ بستن روسری و انواع روپوش‌ها ارائه می‌کنند؛ در عکس‌ها پیراهن‌های بلند، شلوارهای گشاد، جلیقه‌ها و چادرها و روپوش‌های تیره و نحوهٔ قرارگیری و آویختن زیورآلات به‌خوبی قابل‌مشاهده است. مطالعات آرشیوی و اسناد دربار در کنار تصاویر رسمی نشان می‌دهد دربار قاجار به‌عنوان مرکز مد و نمایش اجتماعی عمل می‌کرد؛ عکس‌های زنان دربار و خانواده‌های نزدیک به سلطنت غالباً پوشش‌هایی را نشان می‌دهند که نمادی از موقعیت اجتماعی و ارتباطات بین‌المللی بود و گاهی پارچه‌ها و زیورآلات وارداتی در آن‌ها مشهود است. تصاویر و پژوهش‌های نساجی و نمونه‌های عکاسی از لباس‌های تشریفاتی، آینه‌دوزی، ملیله‌دوزی و منجوق‌کاری را به‌ویژه در لباس‌های مراسمی زنان مرفه مستند می‌کنند و مهارت‌های فنی و ذوق زیبایی‌شناختی را بازتاب می‌دهند.

تحلیل‌های فرهنگی و جنسیتی مبتنی بر مدارک تصویری نشان می‌دهد پوشش زنان در دوره قاجار علاوه بر نمایش طبقه، در تعریف هویت جنسیتی و محافظت اجتماعی نقش داشته؛ عکس‌های محیط‌های خصوصی و عمومی تفاوت قواعد پوشش و انتظارات اجتماعی را نشان می‌دهند و کنترل بر ظاهر زنان گاهی به‌عنوان وسیله‌ای برای نشان‌دادن نظم اجتماعی به تصویر درآمده است. منابع تصویری و مدارک تجاری آن دوره نیز حاکی از آن است که تجارت بین‌المللی و ورود پارچه‌های وارداتی (مانند ابریشم و پارچه‌های چاپی اروپایی) تأثیر قابل‌توجهی بر سبد مصرف نساجی طبقات مرفه گذاشت و در عکس‌ها تنوع بیشتر در رنگ و بافت لباس‌ها مشاهده می‌شود.

عکاسی که از میانه قرن نوزدهم وارد ایران شد و به‌عنوان وسیله‌ای مهم برای ثبت چهره‌ها، مناظر و مناسبات اجتماعی جا افتاد، در ثبت پوشش زنان قاجار نقش محوری داشته است.

خاطرات تاج‌السلطنه، روایت زنانه از قلب قاجار

error: Content is protected !!
پیمایش به بالا